Home > Cultuur > Dalí, Netflix en de Arabische Lente
Cultuur

Dalí, Netflix en de Arabische Lente

In het Midden-Oosten zingen veel demonstranten het Italiaanse lied Bella Ciao en dragen ze het Dalí-masker dat populair werd gemaakt door de Spaanse serie La Casa de Papel. Entisar Al-Ghareeb over de wisselwerking tussen kunst, Netflix en de harde werkelijkheid. 

De mens is steeds op zoek naar filosofieën en artistieke manieren om gevoelens van angst tot uitdrukking brengen, en in opstand te komen tegen de bittere realiteit van sociaal onrecht. Het beroemde lied Bella Ciao (‘Dag schoonheid’) is een negentiende-eeuws arbeiderslied uit het noorden van Italië. Het is een protestlied tegen de zware omstandigheden van leven en werk destijds. Vrouwen zongen het tijdens lange werkdagen in de rijstvelden.

Mussolini

In de Tweede Wereldoorlog werd Bella Ciao het officiële volkslied van verzet tegen het regime van Mussolini. Het lied is nog steeds populair in Europa, vooral in Frankrijk en Duitsland en onder antifascistische groepen en is zo een symbool geworden voor de dromers van de revolutie wereldwijd. In 2011 werd het omarmd door de demonstranten van de Arabische Lente. Vertaald in meerdere Arabische dialecten begeleidde het lied de golf van demonstraties in landen als Libanon, Jemen, Irak.

Wanneer chaos mensen omringt en onrecht heerst, is het moeilijk om rechten op te eisen. De Arabische Lente was dan ook als een feniks, die na lang wachten, eindelijk uit de as herrees. De reeks populaire opstanden tegen corrupte regimes, economische stagnatie en onderdrukking was een roep om bevrijding, zoals de arbeiders in Europa destijds om hun “lente van de volkeren” riepen. 

De professor

De Spaanse Netflix-serie La Casa de Papel gebruikt de melodie van het lied Bella Ciao ook. In die serie probeert een groep dieven de Spaanse nationale bank binnen te dringen om daar geld te drukken. De overval moet de droom van de revolutie in de harten van de mensen herstellen, als een overwinning op het kapitalisme. De Spaanse acteur Álvaro Morte speelt “de professor”, het meesterbrein achter de inbraak die zich verschuilt achter een valse identiteit met de naam Salva. ‘Salva’ verwijst naar de Spaanse kunstenaar Salvador Dalí, die zich niets aantrok van de geldende moraal en de sociale normen. 

In zijn jeugd was Dali een fanatieke supporter van de artistieke beweging tegen het kapitalisme, een beweging die in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw veel kunstenaars aantrok. Zo toonde de serie Dalí’s invloed van verzet en onvrede met het kapitalistische systeem. In de serie leert ‘de professor’ Bella Ciao van zijn grootvader die in Italië tegen de fascisten vocht. De dieven dragen bovendien een rood uniform, een duidelijke verwijzing naar het socialisme, en een Dalí-masker. Dit masker wordt nu ook weer door veel jonge Arabische demonstranten gedragen, om hun identiteit te verbergen en als  populair symbool van de revolutie. 

Ruïnes van het verleden

De Arabische Lente wierp autoritaire regimes omver, maar veroorzaakte in de meeste landen uiteindelijk alleen maar meer politieke chaos, interne conflicten en verdeeldheid. Kijk naar de burgeroorlog in Syrië, die talloze levens heeft geëist, vluchtelingenstromen op gang bracht en het land heeft vernietigd. Het land is gebruikt om regionale en internationale conflicten uit te vechten, om rekeningen te vereffenen, winst te boeken en invloed te vergroten.

Het hele Midden-Oosten lijdt onder politieke instabiliteit, veiligheidsproblemen en het ontbreken van echte democratieën. De landen zijn rijk aan olie en andere natuurlijke grondstoffen, maar wat hebben we daaraan als de mensen niet vrij zijn? Bella Ciao, de rode uniformen en het masker leerden me dat wij mensen constant op zoek zijn naar de ruïnes van het verleden. De artistieke uitingen weerspiegelen de teleurstelling in de regimes. Helaas betalen de demonstranten in de echte wereld een hoge prijs voor hun volksopstand tegen de politieke macht en het economische systeem. 

Beeld: Marco Verch (CC BY 2.0)

Waardeer dit artikel!

Dit artikel lees je gratis. Vind je het artikel en onze inzet de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten blijken door een bijdrage. Zo help je onze journalisten en RFG Magazine.

Mijn gekozen waardering € -

Steun RFG Magazine!

Dit artikel lees je gratis. Vind je het onze inzet de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten blijken door een maandelijkse bijdrage. Zo help je onze journalisten en RFG Magazine.Door je eerste betaling ga je akkoord met een maandelijkse afschrijving voor een periode van 1 jaar!

Mijn gekozen waardering € -

Entisar El-Ghareeb
Entisar Al-Ghareeb heeft het grootste deel van haar leven gewerkt als journalist en schrijfster. Haar werk verscheen in weekbladen en de regionale pers. Haar werk richt zich voornamelijk op internationale onderwerpen, films, kunst en cultuur, lokale evenementen en human interest verhalen. Voor haar prozawerk ontving ze verschillende prijzen, zoals de El Hizjra literatuurprijs.